Από την πέτρα
στον άνθρωπο αδάμαντα

Στον μύθο του Δευκαλίωνα και της Πύρρας, η πέτρα γίνεται άνθρωπος. Στην ανάγνωση που αναπτύσσουμε, αυτή η μετάβαση εκφράζει τη μόρφωση: τη διαδικασία με την οποία ο άνθρωπος δίνει συγκρότηση στις δυνατότητές του.

Στην αναλογία μας, ο άμορφος άνθρακας και ο καθαρός, κατεργασμένος αδάμαντας εκφράζουν δύο διαφορετικές οργανώσεις του ίδιου στοιχείου. Αντίστοιχα, η μόρφωση εκφράζει την καλλιέργεια και τη συγκρότηση των δυνατοτήτων του ίδιου ανθρώπου, ώστε γνώση, κρίση, λόγος και πράξη να αποκτούν συνοχή.

Η πέτρα συμβολίζει το υλικό που μπορεί να δεχθεί μορφή. Ο άνθρωπος διαθέτει αισθήσεις, σκέψη, μνήμη, επιθυμίες και δυνατότητα κρίσης. Η ύπαρξη αυτών των δυνατοτήτων δεν εξασφαλίζει από μόνη της ότι λειτουργούν με συνοχή. Μπορεί να γνωρίζει κάτι και να πράττει αντίθετα, να διακηρύσσει μια αξία και να την παραβιάζει.

Εδώ ενεργεί η μόρφωση. Με τη μάθηση, την εμπειρία, τον διάλογο και τον έλεγχο των πράξεών του, ο άνθρωπος επεξεργάζεται όσα προσλαμβάνει. Συνδέει τη γνώση με την κρίση, την κρίση με την επιλογή και την επιλογή με την ευθύνη. Όσα μαθαίνει αποκτούν μορφή στον τρόπο που ζει.

Έτσι περνάμε στον άνθρωπο αδάμαντα. Ο κατεργασμένος αδάμαντας συμβολίζει τη συγκρότηση του ανθρώπου ως συνόλου: οι διαφορετικές πλευρές του συνδέονται, ώστε η σκέψη, ο λόγος και η πράξη του να υπηρετούν τις αξίες που αναγνωρίζει. Η ακεραιότητά του δοκιμάζεται ιδιαίτερα όταν η τήρηση αυτών των αξιών έχει κόστος.

Οι έδρες του αδάμαντα μπορούν να εκφράζουν τις διαφορετικές όψεις αυτής της καλλιέργειας: γνώση, αυτογνωσία, κρίση, δικαιοσύνη, ευθύνη. Καθεμία αποκτά σημασία στη σχέση της με τις άλλες. Η γνώση χρειάζεται κρίση για να χρησιμοποιηθεί, η κρίση αυτογνωσία για να αναγνωρίζει τα όριά της και η ευθύνη συνέπεια για να γίνεται πράξη.

Ο αδάμαντας είναι ο προσανατολισμός της πορείας· η μόρφωση συνεχίζεται. Η συνοχή περιλαμβάνει και την ικανότητα να αναγνωρίζεις ένα λάθος και να αναθεωρείς. Διαφορετικά, η σταθερότητα θα γινόταν ακαμψία.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο τοποθετείς και την έννοια ΕΛΛΗΝ: ως δυνατότητα ανθρώπινης συγκρότησης ανοιχτή σε κάθε άνθρωπο, χωρίς προϋπόθεση καταγωγής.

Η μετάβαση που συνδέει τον μύθο με τη σκέψη σου είναι λοιπόν:

Πέτρα — δυνατότητα μορφής → μόρφωση — διαρκής συγκρότηση → άνθρωπος αδάμαντας — συνοχή γνώσης, αξιών και πράξης.

Η μεταμόρφωση της πέτρας σε άνθρωπο γίνεται έτσι εικόνα της ανθρώπινης δυνατότητας να μορφώνεται: να δίνει ο ίδιος, μέσα στις σχέσεις του με τους άλλους, συνειδητή κατεύθυνση στη ζωή του.