Οι δύο προηγούμενες ενότητες ανέπτυξαν έξι αντίστοιχα ανοικτά κελιά. Εδώ δεν ενώνουμε μηχανικά τα συμπεράσματα· εξετάζουμε τι αλλάζει όταν η ίδια απουσία αξίας περνά από τη λειτουργία της Δικαιοσύνης στη λειτουργία της Λογικής.
Μεθοδολογικό όριο: ο πίνακας είναι ερμηνευτικό εργαλείο. Οι «διαφορές» είναι προσωρινές ενδείξεις που χρειάζονται έλεγχο με τους ακριβείς ορισμούς και τα παραδείγματα της πηγής.
1. Χωρίς Αφθονία
Δικαιοσύνη
Η δίκαιη κατανομή λειτουργεί μέσα σε περιορισμένους πόρους. Το κύριο ερώτημα είναι ποιος λαμβάνει τι και με ποιον κανόνα.
Λογική
Η συνεκτική λύση εργάζεται με λίγα δεδομένα ή επιλογές. Το κύριο ερώτημα είναι τι μπορεί να συναχθεί χωρίς να προστεθεί αυθαίρετο υλικό.
Σύγκριση
Στη Δικαιοσύνη η απουσία πιέζει την αναλογικότητα· στη Λογική πιέζει το εύρος του συμπεράσματος. Κοινό σημείο: καμία από τις δύο δεν πρέπει να συγχέει το αναγκαίο με το πλήρες.
2. Χωρίς Αισθητική
Δικαιοσύνη
Ο κανόνας μπορεί να εφαρμόζεται ίσα, αλλά η μορφή της εφαρμογής να είναι άκαμπτη ή δυσανάλογη προς το συγκεκριμένο περιστατικό.
Λογική
Το επιχείρημα μπορεί να είναι έγκυρο, αλλά η διατύπωση να μην είναι εύληπτη, καθαρή ή κατάλληλη για τον αποδέκτη.
Σύγκριση
Η Αισθητική λειτουργεί ως έλεγχος μορφής: στη Δικαιοσύνη αφορά την αναλογία της εφαρμογής, στη Λογική την αναλογία της έκφρασης.
3. Χωρίς Αρμονία
Δικαιοσύνη
Η επιμέρους ίση μεταχείριση μπορεί να συγκρούεται με άλλες σχέσεις και να παράγει αποτέλεσμα που δεν ισορροπεί το σύνολο.
Λογική
Τα βήματα μπορεί να είναι χωριστά συνεπή, αλλά να μην συντονίζονται σε λειτουργικό συνολικό σχήμα.
Σύγκριση
Στη Δικαιοσύνη η Αρμονία ελέγχει την ισορροπία μεταξύ προσώπων και συνεπειών· στη Λογική την ένταξη των βημάτων σε ένα όλο.
4. Χωρίς Ανδρεία
Δικαιοσύνη
Η αναγνώριση του δίκαιου μπορεί να υποχωρήσει μπροστά σε φόβο, κόστος ή κοινωνική πίεση.
Λογική
Η ορθή διάγνωση μπορεί να παραμείνει θεωρητική, χωρίς να μετατραπεί σε πράξη ή δημόσια υποστήριξη.
Σύγκριση
Η Δικαιοσύνη χωρίς Ανδρεία κινδυνεύει να μην αποδοθεί· η Λογική χωρίς Ανδρεία κινδυνεύει να μην εφαρμοστεί. Η Ανδρεία είναι γέφυρα από την αναγνώριση στην πράξη.
5. Χωρίς Ευδαιμονία
Δικαιοσύνη
Η ορθή κατανομή ή κρίση μπορεί να επιτευχθεί χωρίς να εξεταστεί αν το αποτέλεσμα υπηρετεί την ολοκληρωμένη ζωή.
Λογική
Η διαδικασία μπορεί να γίνει αποτελεσματική χωρίς να εξεταστεί αν ο στόχος έχει νόημα ή αν βελτιώνει τη ζωή.
Σύγκριση
Στη Δικαιοσύνη η Ευδαιμονία ελέγχει το ανθρώπινο αποτέλεσμα της κρίσης· στη Λογική ελέγχει τον σκοπό για τον οποίο χρησιμοποιείται η αποτελεσματικότητα.
6. Χωρίς Γνώθι σ’ εαυτόν
Δικαιοσύνη
Ο κανόνας μπορεί να εμφανίζεται ουδέτερος, ενώ ο φορέας του δεν αναγνωρίζει τις προκαταλήψεις ή τα συμφέροντά του.
Λογική
Το επιχείρημα μπορεί να είναι συνεκτικό, ενώ χρησιμοποιείται για αυτοδικαίωση ή για κρυφό σκοπό.
Σύγκριση
Στη Δικαιοσύνη ο αυτοέλεγχος εξετάζει την αμεροληψία του κριτή· στη Λογική εξετάζει την αμεροληψία του χρήστη του επιχειρήματος.
7. Συγκεντρωτική ένδειξη
Αξία που απουσιάζει
Κύρια πίεση στη Δικαιοσύνη
Κύρια πίεση στη Λογική
Αφθονία
Κατανομή σε περιορισμό.
Συμπέρασμα σε περιορισμένα δεδομένα.
Αισθητική
Αναλογία εφαρμογής.
Καταλληλότητα έκφρασης.
Αρμονία
Ισορροπία προσώπων και συνεπειών.
Συντονισμός των βημάτων.
Ανδρεία
Υπεράσπιση του δίκαιου.
Μετάβαση από κρίση σε πράξη.
Ευδαιμονία
Ανθρώπινη πληρότητα του αποτελέσματος.
Νόημα του σκοπού.
Γνώθι σ’ εαυτόν
Έλεγχος αμεροληψίας.
Έλεγχος αυτοδικαίωσης.
Η προσωρινή εικόνα δείχνει ότι η ίδια αξία δεν «λείπει» με ακριβώς τον ίδιο τρόπο σε κάθε λειτουργία. Η απουσία της μετασχηματίζεται από το αντικείμενο της αξίας: η Δικαιοσύνη κρίνει και κατανέμει, ενώ η Λογική οργανώνει και συνάγει.
8. Τι δεν συμπεραίνουμε ακόμη
Δεν συμπεραίνουμε ότι κάποια αξία είναι απλώς βοηθητική, ούτε ότι η Δικαιοσύνη ή η Λογική μπορούν να λειτουργήσουν πλήρως απομονωμένες. Η συγκριτική ανάγνωση δείχνει περιοχές πίεσης και όχι τελικό βαθμό αναγκαιότητας. Το επόμενο βήμα είναι να δοκιμαστεί το ίδιο σχήμα σε κοινό συγκεκριμένο περιστατικό.